طول بكشد ، سبب ورم و سفتى كبد و طحال مىشود كه در صورت اول ، آفتش بيشتر به كبد و مزاج ساير اعضا مىرسد و در صورت ثانيه ، بيشتر طحال است كه آسيب مىبيند . علاج : در اينجا هم بايد مفتّحات ، اماله‌ها ، مسهل مشروب ، فصد و ضمادات را به اين شرح اعمال نمود : مفتّحات : از « سكنجبين ساده » تا « سكنجبين بزورى » و « سكنجبين عنصلى » . « 1 » اماله : « 2 » نحوهء اماله كردن ، همان است كه در بحث سدهء ماساريقا گذشت ؛ امّا اين اجزا را هم بايد به آن اضافه نمود : ريشهء كبر ، ريشهء رازيانه ، اذخر ، تخم شنبليله ، سداب خشك و تربد سفيد ، همه را جوشانيده و « سردارو » يش هم بورهء ارمنى ، نطرون و ريوند چينى باشد با فلوس ؛ و اگر فلوس نباشد ، با روغن بادام تلخ يا دوشاب و روغن كرچك . مسهل مشروب : نحوهء شرب مسهل ، همان است كه در بحث سدهء ماساريقا گذشت ؛ منتهى بايد اين تركيبات را هم دارا باشد : افتيمون شامى ، افسنتين ، شاهترهء خشك ، پرسياوشان ، سناء مكّى ، تربد سفيد مجوّف و زنجبيل را با فلوس يا بدون فلوس بدهند ؛ منتهى اگر فلوس را افزودند ، روغن بادام تلخ « 3 » هم بيفزايند و اگر فلوس نيفزودند ، قدرى ترنجبين را اضافه كنند .

--> ( 1 ) . در اينجا مدت زمان مصرف دارو را معلوم نكرده‌اند ولى به نظر مىرسد كه بايد تا يك هفته اين مفتح مصرف شود ؛ زيرا مولف ، نحوهء اماله و شرب مسهل را مثل سدّهء ماساريقا دانسته‌اند . م . ( 2 ) . از اينجا تا سر بحث « فصد » قابل يك نحوه برداشت يقينى براى محرر نبوده است و آنچه ذكر شده ، برحسب ظاهر عبارات است . م . ( 3 ) . فلوس ، ممكن است قدرى دل‌پيچه ايجاد كند و روغن بادام تلخ ، آن را رفع مىكند ؛ چنان‌چه داود انطاكى در كتاب تذكرة اولى الالباب » ، ج 1 ، صفحهء 635 ، آن را براى مغص - يعنى دل‌پيچه - مفيد مىداند . لازم به ذكر است كه روغن بادام تلخ ، مصرف زياد آن خطرناك است . م .